थकवा म्हणजे थकवा किंवा ऊर्जेची कमतरता आणि झोपेची तीव्र भावना. जीवनशैलीतील बदल आणि इतर अनेक कारणांमुळे अनेकांसाठी हे एक सामान्य लक्षण आहे. या लक्षणांच्या तीव्रतेची श्रेणी सौम्य ते गंभीर असू शकते.

थकवा दोन प्रमुख प्रकार आहेत: शारीरिक आणि मानसिक थकवा:

• शारीरिक थकवा ग्रस्त असलेल्या व्यक्तीला ते सहसा करत असलेल्या गोष्टी करण्यात शारीरिक अडचणी येऊ शकतात, जसे की पायऱ्या चढणे. लक्षणांमध्ये स्नायू कमकुवत होणे समाविष्ट आहे आणि निदानामध्ये ताकद चाचणी करणे समाविष्ट असू शकते.
• मानसिक थकव्यामुळे, एखाद्या व्यक्तीला गोष्टींवर लक्ष केंद्रित करणे आणि लक्ष केंद्रित करणे कठीण होऊ शकते. त्यांना तंद्री वाटू शकते किंवा काम करताना जागे राहण्यात अडचण येऊ शकते.

शरीरातील रक्ताच्या कमतरतेमुळे अनेकांना अशक्तपणा जाणवतो, दम लागतो, थोडे सुद्धा काम केले की थकवा जाणवतो. ह्यासाठी शरीरातील रक्त वाढवणे गरजेचे आहे

त्यासाठी खालील उपाय योजना करावी- 

• मोड आलेल्या धान्यांचा रोजच्या आहारात समावेश करा.
  
• दररोज एक ग्लास सफरचंदाचा ज्यूस  प्यावा. सफरचंद, बीटचा रस आणि चवीनुसार मध टाकल्यास लवकर रक्त वाढण्यास मदत होते.
  
• नियमित बीट खावे. शक्यतो कच्या बिटाची koshambir खावी.
  
• रात्रीच्या जेवणानंतर शेंगदाणे आणि गूळ खावा.
  
• चहा आणि कॉफी पिण्याचे प्रमाण कमी करावे.
  
• दोन चमचे तीळ दोन तास पाण्यामध्ये भिजवून ठेवा. नंतर पाणी गाळून तिळआची पेस्ट करुन घ्या. यामध्ये मध मिसळून दिवसातुन दोन वेळेस हे मिश्रण खावे. त्यामुळे रक्ताची कमतरता दूर होण्यास मदत होते.
  
• तसेच दिवसातून दोन वेळेस थंड पाण्याने स्नान करा. आणि सकाळी थोडा वेळ सूर्यप्रकाशात बसा.
  
• दिवसातून एक वेळेस गवती चहा, दालचिनी, बडीशेप सम प्रमाणात घेऊन चहा तयार करुन प्या.
  
• बीट आणि लसणाचे नियमित सेवन करावे, त्यामुळे रक्ताचे प्रमाण वाढते.
  
• टॉमेटोमध्ये भरपूर प्रमाणात 'व्हिटॅमिन सी' असल्यामुळे रक्त वाढवण्यास मदत होते.
  
• खजूर खाणे तसेच काळे मनुकेही रात्री भिजत ठेऊन सकाळी रिकाम्या पोटी खाणे.
  
• भाजी बनविण्यासाठी लोखंडी कढईचा वापर करा.
  
• रात्रभर तांब्याच्या भांड्यात ठेवलेले पाणी सकाळी प्या.
• हायड्रेटेड राहण्यासाठी अधिक द्रव प्या
• निरोगी खाण्याच्या सवयी
• नियमित व्यायाम करा
• पुरेशी झोप घ्या
• तणाव टाळा
• तणावपूर्ण काम किंवा सामाजिक वेळापत्रक टाळा
• योग, ध्यान यासारख्या आरामदायी क्रियाकलाप करा
• अल्कोहोल, तंबाखू आणि इतर औषधे टाळा
• कमी कॅफीन घ्या